Ana Sayfa
Önsöz
Hayatı
Düşünce Tarihi
Rönesans
Teknikleri
Resimler
Sözlük
Kaynakça
Alka.com.tr

 
       
MICHELANGELO' NUN HAYATI
     

Michelangelo Buonarroti 6 Mart 1475’te bugünkü Arezzo eyaletinin kuzeyinde küçük bir kasaba olan Caprese’de doğdu. Ailesi, o daha bir aylıkken ekonomik sıkıntılar nedeni ile çocukluğunu, gençliğini ve olgunluğunu geçireceği Floransa’ ya taşındı. 12 yaşında ailesini ikna ederek dönemin ressamlarından Ghirlandaio’nun atölyesine git-meye başladı. Çıraklık döneminde fresko tekniğini çabucak öğrenip bugün Manchester Madonnası olarak da anılan Madonna, Aziz Yahya, Çocuk İsa ve Melekler’i yaptı. Yeteneği kısa sürede Lorenzo tarafından duyulunca Donatello’nun arkadaşı Bertoldo di Giovanni’ nin San Marco Manastırı’ nın bahçesinde açtığı heykeltıraşlık okuluna devam etmeye başladı. Muhteşem Lorenzo’nun 1492’ de ölümüne kadar Bertoldo’nun atölyesine gitti. Burada daha sonra kaybolan efsanevi Fauno, Merdivendeki Madonna ve Ken-taurosların Savaşı adlı eserleri yarattı. Bu heykellerde klasik kültürün Floransa disiplini ile yeniden doğuşu görülür. Özellikle Nicola Pisano ve Donatello’nun üslubunun etkileri dikkati çeker (alkım, dost)  (resim sayfa 18-19).           

Yeni Platoncu filozoflar, antik mitleri yapıcı ve ahlaki amaçlarla kullanarak, birbirine zıt iki dünya (güzellik ideallerinin kaynağı olan klasik dünya ile Tanrı aşkı ilhamını veren Hıristiyan dünyası) arasında bir uyum yaratmışlardır (dost).

Michelangelo 1494’te muhteşem Lorenzo’nun yerine geçen oğlu Piero de Medici ile anlaşmazlığı nedeni ile Floransa’dan ayrılarak Bologna’ ye yerleşti. Burada San Domenico Kilisesi’nin heykellerinin bitirilmesi işini aldı. Önce Şamdan Taşıyan Melek heykelini yaptı. Daha sonra Sienalı heykeltıraş Jacopo della Quercia etkisinde Aziz Petronius’ u gerçekleştirdi. Bu dönemin üçüncü önemli çalışması olan Aziz Proklos’ta kendi özgün biçemini yaratmaya başladığını görüyoruz.

Kardinal Riario’nun daveti üzerine 1496 yılında Roma’ ya gitti. Soylulara ait Capitolino saraylarında klasik dönem heykellerini inceleme fırsatı buldu. Bu heykeller Michelangelo’nun gençlik eserlerindeki gösterişçi eğilime esin kaynağı olmuştur. Kardinal Riario için yaptığı Baccus heykelinde Helenistik sanatın izleri görülür. Bugün New York’taki Fransız Büyükelçiliği’ndeki bir çeşmeyi süsleyen Okçu Çocuk ta bu döneme aittir. Roma’ da bulunduğu sırada Fransız kardinal Jean Bilheres’in siparişi üzerine yaptığı Pieta heykel grubu ise San Pietro bazilikasında bulunmaktadır. Dünyanın en tanınmış heykelleri arasındadır.

Michelangelo 1501 yılında döndüğünde Floransa’ da Piero de Medici şehirden kovulmuş, cumhuriyetin ilanı ile bir sene süren istikrarsızlık ve huzursuzluk dönemi geç-miş, Pier Soderini’nin başa geçmesi ile yeni bir yapılanmaya gidilmeye başlanmıştı. Sanatçı, Roma’daki başarısının sağladığı güçle önemli görevler aldı. Bunların başında Davut heykeli, Piti Tondosu, Taddei Tondosu, Cascina savaşı, Doni Tondosu ve Floransa Duoması için yaptığı Bruges Meryemi ve On İki Havari gelir.

Michelangelo Platoncu felsefeden aldığı ilhamla belirli bir zamanda yetkin bir teknikle maddenin (mermer blok) içerisinde gizlenen gerçeği (yaşamsal enerji) özgür bırakma çabasını göstermektedir (dost).

1504 yılında zamanın iki büyük sanatçısı Michelangelo ile Leonardo da Vinci Pier Soderini tarafından Palazzo Vechio’ nun salon duvarlarını fresk ile kaplama işinde boy ölçüşmeye davet edilir. Leonardo salonun bir duvarına Floransa ile Siena arasında Angihari Savaşı’nı, Michelangelo ise karşı duvara Floransa ile Pisa arasındaki Cascina savaşını resmedecekti.  Ne yazık ki her iki eserin de sonu talihsizlik oldu. Önce Angihari savaşı çalışması Leonardo tarafından yarıda bırakıldı. Bunun üzerine Cascina Savaşı’nın taslaklarını yapmakta olan Michelangelo ise duvar çalışmasına hiç başlamadı.

1504–1506 yılları arasında Floransalı tüccar Angola Doni ile karısı için Doni Tondosu’ nu yaptı. Biçim olarak Leonardo’nun Madonna, Çocuk İsa ile Azize Anna adlı taslağa gönderme mevcuttur.

İkinci Julius 1505’te papa seçildikten iki yıl sonra kendi mezarını sipariş ederek ustanın sanat yaşamının en sıkıntılı ve karmaşık sürecini başlatmış oldu. Mezarın bitirilmesi kırk yıl sürdü. Mermerlerin seçimi için sekiz ay Carrara’da kaldıktan sonra Roma’ ya döndüğünde mali konular yüzünden papa ile anlaşmazlığa düştü. Böylece işler durdu. Daha sonra II. Julius ile Bologna’ da buluşan Michelangelo bu kez Sistine Şapeli’nin tavan fresklerinin yapılması işini aldı. Ancak papanın ölümünden sonra daha yalın bir proje ile 1513 yılında mezara yeniden başladı. Louvre Müzesi’nde bulunan Köleler ve San Pietro kilisesindeki Musa heykeli bu proje için gerçekleştirilmiştir.           

Sistine Şapeli tavan freski işine aslında severek başlamadı. Çünkü heykelciliği daha çok seviyor ve bu konuda çalışmak istiyordu. Hatta bu işin, başarılarını kıskanan rakipleri tarafından tezgâhlanmış olabileceğini düşünüyordu. Başladıktan sonra her türlü yardımı reddederek kendini tamamen bu işe verdi. İskele üzerinde sırtüstü yatar vaziyette 4 yıl aralıksız çalıştı. Tüm zamanların en büyük yapıtlarından biri olarak kabul edilen muhteşem resimleri tamamladı. Resimlerde M.Ö. II-I yüzyılda yaşamış olana Helenistik dönem sanatçısı Laokoon’ un heykelinin etkileri görülür. İdeal insan vücudunun her türlü gerilme ve bükülmelerinin resimle betimlenmesinin mümkün olabileceğini kanıtladı (dost).

Akıllı, hırslı, inatçı ve otoriter bir insan olan ikinci Julius Roma’ ya imparatorluk dönemindeki saygınlığını kazandırmak ve kendisinin dini liderliğini pekiştirmek için “Renovatio Urbis” adını alan yoğun bir yeniden yapılanma ve sanatsal faaliyet projesi başlatmıştı. Michelangelo ’dan başka Bramante, Raffaello ve diğer sanatçıları etrafında toplayarak Rönesans’ı doruğa çıkarttı (dost).

Sistina Şapeli tavan fresklerini tamamladıktan üç yıl sonra 1515’ te Floransa’ya dönerek orada 1534 yılına kadar yaşadı. Bu dönemde mimari işler aldı. Medici Şapeli en önemli işi olmuştur. Medicilerin mezarları için inşa edilen şapel, mimari ile heykelin biçimsel ve anlamsal sentezini gösterir. Bu arada II. Julius mezarı için Köle, Genç, Sakallı ve Atlas adlı dört esir heykeli üzerinde çalıştı. Bunların hiç birisi tamamlanmadı. Ancak heykeller bitmemiş halleri ile günümüze kadar gelen en önemli eserler arasında sayılmaktadır. Esirlerin hapis tutuldukları mermerden kurtulma çabaları sanatçının kusursuzluğa ulaşmak istemesinin ıstırabı ile özdeşleşmektedir. Lorenzo Kütüphanesi’ ni kardinal Guiliano de Medici’ nini isteği üzerine yapmıştır. İtalya’ nın ilk umumi kütüp-hanesidir (dost). 

1527 yılında Lutherci reform hareketleri ile beraber Germen imparatoru V. Karl’ ın gözetimindeki İsviçre ordularının Roma’ ya girerek yağmalaması ile Rönesans’ın altın çağı sona erecekti. Medici ailesinden olan olan papa Saint Angelo kalesine sığınınca Floransa’ da cumhuriyet kuruldu. Uzun bir kuşatmadan sonra VII. Clemens ile anlaşan V. Karl 1530 yılında Bolongna’ de imparator ve İtalya kralı olarak taç giydi.

1534 yılında Michelangelo bir daha dönmemek üzere Floransa’ yı terk etti.  Aslında cumhuriyetçilere yardım etmiş olması nedeni ile ile dük Alessandro’ nun hışmın-dan kaçmak zorunda kalmıştı. Roma’ ya gelişinin ise iki nedeni vardır: biri VII. Clemens tarafından sipariş edilen Sistina Şapeli’ deki Son Yargı sahnesini yapma işi, diğeri ise öğrencisi, çok yakışıklı ve asil ruhlu Romalı Tomasso Cavalieri’ ye karşı beslediği derin tutku. O dönemlerde yazdığı “Kafiyeler” adlı şiirinde Lutherci reform hareketlerinden etkilendiği anlaşılmaktadır. Bu fikirleri paylaştığı Ferrante Francesco d’Avalos’ un dul eşi, zeki ve soylu Pescara Markizi Vittoria Colonna ile platonik bir aşk yaşadığı anlaşıl-maktadır.

O zamanlar yetmiş yaşlarında olan Michelangelo Sistina Şapeli’ ndeki son yargı sahnesini bitirmek için 1541 yılına kadar çalıştı.

1542 de Paulus Şapeli dekorasyonu ile görevlendirildi. Sanatçı burada Aziz Paulus’un Hiristiyanlığa Dönüşü ile Aziz Petrus’un Çarmıha Gerilişi fresklerini yaptı.

1 Ocak 1547’ de San Pietro’ nun yapımı için resmi sözleşme imzaladı. San Pietro için hazırladığı tüm projeler kendisinden önceki tanınmış ustaların tarzı ile farklılık gösterir. Muazzam kubbenin taşıyıcı duvarlar ve binanın dış mekan ile uyumu için Korint tarzı sütünlar ile süslü bir ön cephe düşünmüştür. Özgün ve dinamik bir planlamadır. San Pietro’nun kubbesinin tasarımı Michelangelo’yu 1557 yılından ölümüne kadar meşgul etmiş ve sanatçı kubbenin kendi çizimlerine uygun bir biçimde tamamlandığını göremeden ölmüştür.

Michelangelo Roma’ da kaldığı son dönemde mimarlık ve şehircilik alanında özel bir uğraş vermiştir. Ne var ki başlattığı hiçbir proje kendisi tarafından  sonuca ulaştırılma-dığı için  değerlendirme yapmak zordur. Bunların içerisinde en önemlisi Campidoglio Meydanı’nın yeniden düzenlenmesi idi. 1544’ te başlanmış, aralıklı olarak on yıl sür-müştür.

1546-1549 yılları arasında Farnese Sarayı’ nın yeniden düzenlenmesi işi ile uğraşmıştır.

Yaşamının son yıllarında Michelangelo zamanının bir kısmını sanatın en yücesi olarak kabul ettiği heykele adamıştı. 1545 yılında kendi mezarının tasarımına başladı. Bu vesile ile Pieta temasına dönerek Bandini Pietası’nı yapmıştı.

1 Şubat 1564 Tarihinde Traiano Meydanı yakınlarında bulunan evinde öldü. Floransa’ da yalnızca büyük devlet adamları için yapılan görkemli bir cenaze töreni ile gömüldü.         

Bütün zamanların en yüce sanat ürünlerini yaratmıştır. Ondan sonra gelen sanatçı- lar, üslubunu tekrar etmekten başka bir şey yapamamıştır.